بستن
0 محصول
مشاهده سبد خرید
واکسن آنفولانزا؛ انواع، بهترین زمان تزریق، عوارض و نکات مهم
واکسن آنفولانزا برای کاهش خطر ابتلا به آنفولانزای فصلی و بهویژه کاهش احتمال بیماری شدید و عوارض آن استفاده میشود. ترکیب واکسن هر سال براساس ویروسهایی که انتظار میرود در فصل پیش رو در گردش باشند بهروزرسانی میشود؛ به همین دلیل واکسیناسیون آنفولانزا معمولاً سالانه انجام میشود.
برای بیشتر افراد، اواخر تابستان و ابتدای پاییز زمان بررسی واکسیناسیون است؛ اما بهترین زمان دقیق میتواند به سن، بارداری، تعداد دوز موردنیاز و شرایط فرد بستگی داشته باشد.
راهنمای سلامت: این مقاله اطلاعات عمومی درباره واکسن آنفولانزا ارائه میدهد. نوع واکسن مناسب هر فرد باید با توجه به سن، سابقه واکسیناسیون، بیماریهای زمینهای و محصول موجود انتخاب شود.
اگر قصد تهیه واکسن آنفولانزا را دارید، برای بررسی موجودی و استعلام شرایط تهیه میتوانید از داروخانه آنلاین داروباکس استفاده کنید. با توجه به اینکه موجودی واکسن ممکن است در طول فصل و بین داروخانهها تغییر کند، بهتر است وضعیت روز آن را بررسی کنید.
واکسن آنفولانزا چیست و چگونه از بدن محافظت میکند؟
واکسن آنفولانزا سیستم ایمنی را با اجزایی از ویروسهای آنفولانزایی که انتظار میرود در فصل آینده در گردش باشند آشنا میکند. بدن در پاسخ به واکسن، ایمنی ایجاد میکند تا در مواجهه بعدی با ویروس سریعتر واکنش نشان دهد.
واکسن نمیتواند تضمین کند که هیچوقت به آنفولانزا مبتلا نمیشوید. بااینحال حتی زمانی که تطابق واکسن با ویروسهای در گردش کامل نیست، واکسیناسیون میتواند خطر بیماری و بهخصوص احتمال آنفولانزای شدید، بستریشدن و بعضی عوارض را کاهش دهد.
اگر ابتدا میخواهید خود بیماری، علائم و راه انتقال آن را بشناسید، در راهنمای آنفولانزا چیست؟ علائم، دلایل، درمان و راههای پیشگیری این موضوع را کامل بررسی کردهایم.
چه کسانی باید واکسن آنفولانزا بزنند؟
در راهنماهای بینالمللی، واکسیناسیون سالانه آنفولانزا برای بیشتر افراد ۶ ماهه و بالاتر که منع مصرف مشخصی ندارند توصیه میشود.
اهمیت واکسن در افرادی که احتمال عوارض آنفولانزا در آنها بالاتر است بیشتر میشود؛ از جمله سالمندان، زنان باردار، کودکان خردسال، افراد دارای بعضی بیماریهای مزمن و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند.
در ایران نیز اطلاعرسانیهای شهریور ۱۴۰۵ روی گروههایی مانند سالمندان، زنان باردار و افراد دارای ضعف ایمنی تأکید ویژه داشتهاند.
این موضوع به این معنا نیست که فقط این گروهها میتوانند واکسن بزنند؛ بلکه این افراد معمولاً اولویت بیشتری برای واکسیناسیون دارند.
بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا چه زمانی است؟
برای بیشتر افراد، شهریور و مهر زمان مناسبی برای واکسیناسیون آنفولانزا هستند. هدف این است که بدن پیش از شروع گسترده گردش ویروس فرصت کافی برای ایجاد پاسخ ایمنی داشته باشد.
معمولاً حدود دو هفته زمان لازم است تا پاسخ ایمنی مناسب بعد از تزریق شکل بگیرد.
اما خیلی زود تزریقکردن هم همیشه مزیت ندارد، چون میزان محافظت ایجادشده ممکن است طی ماههای بعد کاهش پیدا کند. به همین دلیل در راهنماهای بینالمللی، برای بیشتر بزرگسالان سپتامبر و اکتبر پیشنهاد میشود.
زمان واکسن آنفولانزا در ایران در سال ۱۴۰۵
براساس تازهترین اطلاعرسانی سازمان غذا و دارو در شهریور ۱۴۰۵، تأمین و توزیع واکسن فصل جدید در کشور شروع شده و نیمه شهریور به بعد بهعنوان آغاز بازه مناسب واکسیناسیون مطرح شده است.
البته زمان دقیق دریافت واکسن را فقط به یک یا دو هفته محدود نکنید. اگر در بازه ایدهآل واکسن نزدهاید، تا زمانی که ویروس آنفولانزا در گردش است ممکن است واکسیناسیون همچنان مفید باشد.
آیا اگر مهر یا آبان گذشته باشد، واکسن زدن دیر است؟
لزوماً نه. اگر فصل آنفولانزا ادامه داشته باشد و هنوز واکسینه نشده باشید، واکسیناسیون دیرتر هم میتواند ارزش داشته باشد.
بنابراین «اگر مهر تمام شد دیگر واکسن فایده ندارد» برداشت درستی نیست.
واکسن آنفولانزا ۱۴۰۵ چه تغییراتی کرده است؟
واکسن آنفولانزا ثابت نیست. ترکیب آن هر سال با توجه به پایش ویروسهای در گردش بازبینی میشود.
برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیمکره شمالی، WHO ترکیب سهظرفیتی حاوی نمایندگانی از این سه گروه را توصیه کرده است:
- آنفولانزای A(H1N1)pdm09
- آنفولانزای A(H3N2)
- آنفولانزای B از شاخه Victoria
یکی از تغییرات مهم فصل جدید، بهروزرسانی مؤلفه H3N2 نسبت به فصل قبلی است.
پس چرا در ایران واکسن چهارظرفیتی هم وجود دارد؟
این سؤال مهمی است.
در شهریور ۱۴۰۵، سازمان غذا و دارو اعلام کرده که بیش از ۱.۸ میلیون دوز واکسن وارداتی چهارظرفیتی هلندی و فرانسوی تأمین شده است.
در مقابل، توصیه فعلی WHO برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ به سمت واکسن سهظرفیتی رفته است، چون اضافهکردن جزء B/Yamagata دیگر ضروری تلقی نمیشود.
این تفاوت به معنی «نامناسب بودن» خودکار واکسنهای چهارظرفیتی موجود نیست. بازارها و تولیدکنندگان ممکن است در دوره گذار همچنان محصولات چهارظرفیتی عرضه کنند.
بنابراین فقط از روی عدد «سهظرفیتی» یا «چهارظرفیتی» نمیتوان نتیجه گرفت یکی از واکسنها برای همه بهتر است.
انواع واکسن آنفولانزا چه هستند؟
واکسنهای آنفولانزا از نظر فناوری تولید، تعداد سویههای هدف، سن مجاز و شکل مصرف میتوانند متفاوت باشند.
در بازار ایران کاربران بیشتر با نام کشور سازنده یا برند واکسن آشنا هستند؛ عباراتی مثل:
واکسن آنفولانزا هلندی
واکسن آنفولانزا فرانسوی
واکسن آنفولانزا ایرانی
اما کشور سازنده بهتنهایی معیار مناسبی برای انتخاب واکسن نیست.
هنگام مقایسه باید به محصول مشخص، ترکیب فصل، سن مجاز، شکل واکسن، شرایط نگهداری و اطلاعات رسمی همان فرآورده توجه کرد.
جزئیات این موضوع را در مقاله واکسن آنفولانزا هلندی، فرانسوی یا ایرانی؟ مقایسه انواع واکسن بررسی خواهیم کرد.
آیا واکسن آنفولانزا هلندی بهتر است یا فرانسوی؟
نمیتوان صرفاً براساس کشور سازنده گفت واکسن هلندی یا فرانسوی برای همه بهتر است.
واکسنهای معتبر ممکن است هر دو مطابق استانداردهای لازم تولید شده باشند، اما محصول تجاری، ترکیب، محدوده سنی و مجوز مصرف آنها باید جداگانه بررسی شود.
بنابراین «هلندی بودن» یا «فرانسوی بودن» بهتنهایی دلیل برتری پزشکی نیست.
واکسن آنفولانزا چگونه و کجا تزریق میشود؟
بسیاری از واکسنهای غیرفعال آنفولانزا بهصورت تزریق عضلانی استفاده میشوند و در بزرگسالان معمولاً عضله قسمت بالایی بازو محل رایج تزریق است.
اما نوع واکسن و سن فرد میتواند روی نحوه و محل تجویز تأثیر بگذارد.
واکسن باید طبق اطلاعات همان محصول و توسط فرد آموزشدیده تزریق شود. تزریق واکسن در منزل بدون اطمینان از نگهداری مناسب، زنجیره سرد، اصالت فرآورده و روش صحیح تزریق کار مناسبی نیست.
آیا واکسن آنفولانزا را میتوان زیرجلدی یا در باسن تزریق کرد؟
روش صحیح باید براساس فرآورده مشخص تعیین شود. برای بسیاری از واکسنهای تزریقی آنفولانزا، مسیر توصیهشده عضلانی است.
بنابراین محل تزریق را نباید صرفاً براساس ترجیح فرد تغییر داد.
واکسن آنفولانزا برای کودکان از چه سنی است؟
واکسن آنفولانزا برای بسیاری از کودکان از ۶ ماهگی قابل استفاده است؛ اما نوع واکسن باید برای سن کودک مناسب باشد.
نکته مهم این است که بعضی کودکان، بهویژه در نخستین فصلهای واکسیناسیون، ممکن است به دو دوز با فاصله مشخص نیاز داشته باشند.
بنابراین در کودکان نمیتوان فقط گفت «یک واکسن در سال» و برای همه همان برنامه را اجرا کرد.
جزئیات سن، تعداد دوز و فاصله دوزها را در راهنمای واکسن آنفولانزا برای کودکان؛ از چه سنی و چند دوز؟ بررسی خواهیم کرد.
آیا واکسن آنفولانزا در بارداری قابل تزریق است؟
واکسن غیرفعال آنفولانزا در بارداری توصیه میشود و بارداری یکی از شرایطی است که اهمیت واکسیناسیون را بیشتر میکند.
آنفولانزا در دوران بارداری میتواند احتمال بیماری شدید را افزایش دهد و واکسیناسیون علاوه بر مادر، از طریق انتقال آنتیبادیها میتواند در ماههای ابتدایی زندگی نوزاد نیز مقداری محافظت ایجاد کند.
اما همه انواع واکسن برای دوران بارداری یکسان نیستند؛ بنابراین باید نوع مناسب انتخاب شود.
در مقاله واکسن آنفولانزا در بارداری و شیردهی؛ آیا بیخطر است؟ این موضوع را کاملتر بررسی خواهیم کرد.
عوارض واکسن آنفولانزا چیست؟
عوارض شایع واکسن آنفولانزا معمولاً خفیف و کوتاهمدتاند.
ممکن است پس از تزریق مواردی مثل درد، حساسیت یا قرمزی محل تزریق، خستگی، سردرد، درد عضلانی یا تب خفیف ایجاد شود.
این واکنشها معمولاً نشاندهنده ابتلا به آنفولانزا نیستند.
آیا واکسن آنفولانزا باعث آنفولانزا میشود؟
واکسن غیرفعال تزریقی نمیتواند آنفولانزا ایجاد کند.
ممکن است بعد از تزریق علائم خفیفی مثل بدندرد یا تب ایجاد شود یا فرد در روزهای اطراف واکسیناسیون به یک عفونت تنفسی مبتلا شود؛ این موارد نباید با «گرفتن آنفولانزا از واکسن» اشتباه شوند.
جزئیات عوارض رایج، مدت آنها و عوارض نادر را در مقاله عوارض واکسن آنفولانزا چیست و چند روز طول میکشد؟ بررسی خواهیم کرد.
چه علائمی بعد از واکسن نیاز به اقدام فوری دارند؟
واکنش آلرژیک شدید بسیار نادر است، اما تنگی نفس، تورم زبان یا گلو، کهیر گسترده، ضعف شدید یا کاهش هوشیاری بعد از واکسن نیاز به ارزیابی فوری دارند.
چه کسانی نباید واکسن آنفولانزا بزنند؟
این سؤال یک جواب یکسان برای همه واکسنها ندارد، چون موارد منع یا احتیاط میتواند با نوع فرآورده متفاوت باشد.
افرادی که قبلاً به یک دوز واکسن آنفولانزا یا یکی از اجزای آن واکنش آلرژیک شدید داشتهاند باید قبل از تزریق بعدی ارزیابی شوند.
همچنین اگر بیماری حاد متوسط یا شدید همراه با تب دارید، ممکن است بهتر باشد واکسیناسیون تا زمان بهبود به تعویق بیفتد.
آلرژی به تخممرغ مانع واکسن آنفولانزا است؟
در راهنماهای جدید، آلرژی به تخممرغ بهتنهایی مانع دریافت واکسن آنفولانزا محسوب نمیشود.
فرد باید واکسنی را دریافت کند که از نظر سن و شرایط پزشکی برای او مناسب است و مانند هر واکسن دیگری امکان مدیریت واکنش آلرژیک در محل تزریق وجود داشته باشد.
سندرم گیلنباره چطور؟
اگر فرد طی حدود شش هفته بعد از واکسن قبلی آنفولانزا دچار سندرم گیلنباره شده باشد، این سابقه باید پیش از واکسیناسیون بعدی بررسی شود.
این موضوع لزوماً برای تمام افراد به معنی منع قطعی دائمی نیست و تصمیم به خطر ابتلا به آنفولانزا و شرایط فرد بستگی دارد.
واکسن آنفولانزا چقدر مؤثر است؟
عدد ثابتی برای اثربخشی واکسن وجود ندارد. میزان محافظت به عواملی مثل سن فرد، وضعیت سیستم ایمنی و میزان تطابق ویروسهای داخل واکسن با ویروسهایی که در آن فصل گردش میکنند بستگی دارد.
به همین دلیل ممکن است فرد واکسینهشده همچنان آنفولانزا بگیرد.
اما هدف واکسن فقط جلوگیری کامل از هر عفونت نیست؛ کاهش احتمال بیماری شدید و عوارض هم بخش مهمی از فایده واکسیناسیون است.
چرا واکسن آنفولانزا باید هر سال تزریق شود؟
دو دلیل اصلی وجود دارد:
اول اینکه ویروسهای آنفولانزا دائماً تغییر میکنند و ترکیب واکسن باید متناسب با فصل جدید اصلاح شود.
دوم اینکه ایمنی ایجادشده بعد از واکسن در طول زمان کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل تزریق یک واکسن در چند سال قبل به معنی محافظت کافی برای فصل جدید نیست.
قبل و بعد از تزریق واکسن آنفولانزا چه نکاتی را رعایت کنیم؟
قبل از تزریق، نام و نوع واکسن، تاریخ انقضا، شرایط نگهداری و مناسببودن آن برای سن خود را بررسی کنید و اگر واکنش آلرژیک شدید قبلی یا سابقه پزشکی خاصی دارید آن را اعلام کنید.
بعد از تزریق، درد خفیف محل تزریق یا احساس کسالت کوتاهمدت معمولاً جای نگرانی ندارد. اگر سابقه غش بعد از تزریق یا خونگیری دارید، بهتر است مدت کوتاهی بعد از تزریق بنشینید.
مراقبت خاصی مثل رژیم غذایی ویژه یا مصرف پیشگیرانه دارو برای همه افراد لازم نیست.
وضعیت واکسن آنفولانزا در ایران در شهریور ۱۴۰۵
طبق تازهترین اعلام سازمان غذا و دارو، برای فصل جدید بیش از ۱.۸ میلیون دوز واکسن چهارظرفیتی وارداتی از هلند و فرانسه تأمین شده و توزیع واکسن در کشور در حال انجام است.
در خبر دیگری در ۱۵ شهریور، سخنگوی سازمان غذا و دارو اعلام کرده واردات واکسن آنفولانزا در سال جاری نسبت به قبل افزایش داشته است.
بااینحال موجودی واکسن میتواند بین شهرها و داروخانهها متفاوت باشد. بنابراین خبر «تأمین در سطح کشور» به معنی تضمین موجودی لحظهای در هر داروخانه مشخص نیست.
همچنین هنگام تهیه واکسن باید به اصالت فرآورده، شرایط نگهداری و زنجیره سرد توجه شود و از تهیه واکسن از منابع نامطمئن خودداری شود.
جمعبندی
واکسن آنفولانزا یکی از مهمترین ابزارهای پیشگیری از آنفولانزای فصلی و کاهش احتمال بیماری شدید است. برای بیشتر افراد، شهریور و مهر زمان مناسبی برای واکسیناسیون هستند، اما تزریق دیرتر در فصل هم میتواند همچنان مفید باشد.
واکسن فصل جدید با توجه به ویروسهای در گردش بهروزرسانی میشود و صرفاً براساس کشور سازنده یا سهظرفیتی و چهارظرفیتی بودن نمیتوان درباره «بهترین واکسن» تصمیم گرفت.
سن، بارداری، بیماریهای زمینهای، سابقه واکسیناسیون و محصولی که واقعاً در دسترس است در انتخاب واکسن اهمیت دارند.
اگر واکسن آنفولانزا برای شما یا یکی از اعضای خانوادهتان مناسب است و میخواهید وضعیت تهیه آن را بررسی کنید، میتوانید برای استعلام موجودی و اطلاعات مربوط به تهیه واکسن از داروخانه آنلاین داروباکس استفاده کنید.
سوالات متداول
آیا واکسن آنفولانزا صددرصد جلوی بیماری را میگیرد؟
خیر. اثربخشی واکسن در فصلها و افراد مختلف متفاوت است. بااینحال واکسیناسیون میتواند احتمال بیماری و بهخصوص خطر آنفولانزای شدید و عوارض را کاهش دهد.
واکسن آنفولانزا چند روز بعد اثر میکند؟
معمولاً حدود دو هفته زمان لازم است تا پاسخ ایمنی مناسب بعد از تزریق شکل بگیرد. به همین دلیل بهتر است واکسن پیش از اوج گردش آنفولانزا تزریق شود.
آیا واکسن آنفولانزا را هر سال باید زد؟
بله، واکسیناسیون آنفولانزا معمولاً سالانه انجام میشود؛ چون ویروسها تغییر میکنند و محافظت واکسن نیز در طول زمان کاهش پیدا میکند.
بهترین ماه برای تزریق واکسن آنفولانزا کدام است؟
برای بیشتر افراد، شهریور و مهر بازه مناسبی است. اگر در این زمان واکسینه نشدید، تا زمانی که ویروس در گردش است ممکن است تزریق واکسن همچنان مفید باشد.
واکسن آنفولانزا هلندی بهتر است یا فرانسوی؟
نمیتوان صرفاً براساس کشور سازنده یکی را بهتر دانست. باید محصول مشخص، ترکیب فصل، سن مجاز، شرایط فرد و اطلاعات رسمی همان واکسن بررسی شود.
واکسن سهظرفیتی بهتر است یا چهارظرفیتی؟
عدد بیشتر لزوماً به معنی واکسن بهتر نیست. WHO برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیمکره شمالی واکسن سهظرفیتی را توصیه کرده است و جزء B/Yamagata دیگر ضروری تلقی نمیشود.
آیا بعد از واکسن میتوان آنفولانزا گرفت؟
بله. واکسن محافظت صددرصد ایجاد نمیکند. بااینحال احتمال بیماری شدید و عوارض در فرد واکسینهشده میتواند کمتر شود.
آیا واکسن آنفولانزا برای بارداری مناسب است؟
واکسن غیرفعال آنفولانزا در بارداری توصیه میشود، اما باید فرآورده مناسب بارداری انتخاب شود.
واکسن آنفولانزا برای کودک زیر ۶ ماه مناسب است؟
خیر. واکسیناسیون مستقیم آنفولانزا برای نوزادان زیر ۶ ماه توصیه نمیشود. واکسیناسیون مادر در بارداری و اطرافیان میتواند به کاهش خطر مواجهه نوزاد کمک کند.
