قرص اورژانسی چیست و چگونه باید از آن استفاده کرد؟

این مطلب برای آگاهی عمومی است و جای مشاوره پزشک، داروساز یا دیگر متخصصان واجد صلاحیت را نمی‌گیرد. اگر بیش از پنج روز از رابطه گذشته، داروی دیگری مصرف می‌کنید یا درد و خونریزی غیرعادی دارید، برای تصمیم فردی کمک حرفه‌ای بگیرید.

برای استعلام قیمت و خرید قرص اورژانسی می‌توانید درخواست خود را در داروخانه آنلاین داروباکس ثبت کنید تا داروخانه موجودی و قیمت روز را بررسی کند؛ ثبت درخواست به معنی تضمین موجودی نیست و سفارش پس از تأیید داروخانه و پرداخت ادامه پیدا می‌کند.

قرص اورژانسی در چه موقعیت‌هایی کاربرد دارد؟

قرص اورژانسی زمانی مطرح است که احتمال ورود اسپرم به رحم وجود داشته و روش قابل‌اعتماد پیشگیری به‌کار نرفته یا ممکن است شکست خورده باشد. نمونه‌های رایج عبارت‌اند از:

• رابطه بدون کاندوم
• پارگی، لغزش یا استفاده نادرست از کاندوم؛
• فراموشی قرص‌های ضدبارداری یا تأخیر در تزریق
• بیرون آمدن یا جابه‌جایی IUD یا وسیله داخل رحمی؛
• تجاوز جنسی در نبود پوشش مؤثر پیشگیری از بارداری

این روش از عفونت‌های آمیزشی مانند HIV، سوزاک یا کلامیدیا پیشگیری نمی‌کند. در صورت تماس پرخطر، علاوه بر پیشگیری از بارداری، ارزیابی فوری برای عفونت‌های آمیزشی و در صورت لزوم درمان پیشگیرانه HIV اهمیت دارد.

قرص اورژانسی چگونه از بارداری پیشگیری می‌کند؟

قرص‌های اورژانسی عمدتاً آزادشدن تخمک از تخمدان را به تأخیر می‌اندازند یا متوقف می‌کنند تا لقاح رخ ندهد. به همین دلیل، مصرف زودتر معمولاً شانس اثر را بیشتر می‌کند.

قرص اورژانسی قرص سقط نیست. اگر بارداری از قبل برقرار شده باشد، آن را قطع نمی‌کند و برای پایان‌دادن به بارداری طراحی نشده است. همچنین شواهد موجود نشان نمی‌دهد مصرف تصادفی قرص اورژانسی به بارداری موجود آسیب بزند؛ بااین‌حال دارو در این وضعیت دیگر فایده پیشگیرانه ندارد.

انواع قرص اورژانسی چه تفاوتی با هم دارند؟

انواع اصلی در ماده مؤثره، بازه زمانی و نحوه ادامه روش‌های هورمونی با هم فرق دارند. موجودبودن هر گزینه و نیاز به نسخه نیز به کشور و محصول بستگی دارد.

روش یوزپه از ترکیب دقیق اتینیل‌استرادیول و لوونورژسترل در دو نوبت استفاده می‌کند. چون تعداد قرص با مقدار ماده مؤثره هر برند تغییر می‌کند، مصرف خودسرانه چند قرص LD یا HD ممکن است دوز نادرست ایجاد کند. این روش فقط وقتی گزینه‌های بهتر در دسترس نیستند و با راهنمایی پزشک یا داروساز مطرح می‌شود.

راهنمای تازه سازمان جهانی بهداشت در سپتامبر ۲۰۲۶، میفپریستون ۱۰ تا ۵۰ میلی‌گرم را نیز یک گزینه اضافی دانسته است. این توصیه جهانی به معنی عرضه یا مجازبودن یک محصول مشخص در ایران نیست؛ میفپریستون دوزها و کاربردهای دیگری هم دارد و نباید با داروهای پایان بارداری یا نسخه‌های نامطمئن اشتباه گرفته شود.

آیا IUD مسی از قرص اورژانسی مؤثرتر است؟

بله؛ IUD مسی مؤثرترین روش پیشگیری اورژانسی از بارداری است. اگر این وسیله حداکثر تا ۵ روز پس از رابطه بدون محافظت توسط پزشک یا فرد آموزش‌دیده در رحم قرار داده شود، اثربخشی آن در پیشگیری از بارداری بیش از ۹۹ درصد است. IUD مسی هورمونی نیست و پس از جای‌گذاری نیز می‌تواند به‌عنوان یک روش پیشگیری طولانی‌مدت باقی بماند.

بااین‌حال، IUD مسی برای همه افراد مناسب نیست. پیش از جای‌گذاری باید احتمال بارداری و برخی شرایط پزشکی، از جمله بعضی عفونت‌های فعال دستگاه تناسلی یا لگنی و خونریزی واژینال با علت نامشخص، بررسی شود. همچنین IUD مسی از عفونت‌های مقاربتی محافظت نمی‌کند؛ بنابراین در صورت احتمال ابتلا به عفونت مقاربتی، ارزیابی توسط پزشک یا ماما اهمیت دارد.

بهترین زمان و روش مصرف قرص اورژانسی چیست؟

بهترین زمان، در اولین فرصت ممکن است؛ برای رسیدن به «صبح روز بعد» صبر نکنید.

لوونورژسترل

رژیم رایج، یک دوز ۱.۵ میلی‌گرمی است. شکل دو قرصی ۰.۷۵ میلی‌گرمی نیز ممکن است طبق بروشور به‌صورت مجموع ۱.۵ میلی‌گرم مصرف شود. بهترین داده عملی برای ۷۲ ساعت اول است؛ راهنماهای بین‌المللی امکان استفاده تا ۱۲۰ ساعت را مطرح می‌کنند، اما در روز چهارم و پنجم احتمال اثر کمتر می‌شود و اولی‌پریستال یا IUD مسی می‌تواند انتخاب مؤثرتری باشد.

اولی‌پریستال

یک قرص ۳۰ میلی‌گرمی هرچه زودتر و حداکثر تا ۱۲۰ ساعت مصرف می‌شود. هم‌زمان‌کردن آن با روش‌های هورمونی حاوی پروژستین ممکن است اثرش را کم کند؛ بنابراین ادامه پیشگیری پس از آن با لوونورژسترل فرق دارد.

اگر در سه ساعت پس از هر قرص اورژانسی استفراغ کردید، ممکن است به دوز دیگری نیاز باشد. همان روز با داروساز یا پزشک تماس بگیرید و خودسرانه چند دوز پشت‌سرهم مصرف نکنید.

پشتیبانی تخصصی داروباکس

کارشناسان ما آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند

تماس فوری واتساپ ارسال نسخه آنلاین

ارتباط از طریق پیام‌رسان‌ها

واتساپ ایتا تلگرام

پاسخگویی 24 ساعته | 7 روز هفته

چه چیزهایی ممکن است اثر قرص اورژانسی را کم کنند؟

گذشت زمان، رخ‌دادن تخمک‌گذاری و بعضی داروها می‌توانند احتمال موفقیت را کاهش دهند. وزن یا شاخص توده بدنی بالاتر نیز ممکن است اثر قرص‌ها، به‌ویژه لوونورژسترل، را کمتر کند؛ اما به‌دلیل وزن نباید دسترسی فرد به پیشگیری اورژانسی قطع شود. IUD مسی از وزن تأثیر نمی‌گیرد.

داروهای القاکننده آنزیم‌های کبدی مانند کاربامازپین، فنی‌توئین، اکس‌کاربازپین، توپیرامات، باربیتورات‌ها، ریفامپین یا ریفابوتین و گیاه علف چای ممکن است سطح دارو را پایین بیاورند. بوزنتان، گریزئوفولوین و فلبامات نیز مهم‌اند. فهرست تمام داروها و مکمل‌های چهار هفته اخیر را به داروساز بگویید؛ در این وضعیت IUD مسی معمولاً گزینه قابل‌اتکاتری است و تغییر دوز فقط باید طبق پروتکل حرفه‌ای انجام شود.

بعد از خوردن قرص اورژانسی چه کارهایی لازم است؟

بعد از مصرف، برای رابطه‌های بعدی هنوز محافظت ندارید. اقدام بعدی به نوع قرص بستگی دارد:

• پس از لوونورژسترل: روش منظم هورمونی را می‌توان همان روز شروع یا از سر گرفت؛ تا هفت روز از کاندوم استفاده کنید یا رابطه نداشته باشید.
• پس از اولی‌پریستال: برای شروع یا ازسرگیری روش هورمونی پنج روز صبر کنید؛ سپس تا هفت روز پس از شروع آن از کاندوم استفاده کنید یا رابطه نداشته باشید.
• پس از IUD مسی: خود وسیله بلافاصله پیشگیری مداوم ایجاد می‌کند، اما در برابر عفونت‌های آمیزشی محافظت ندارد.

اگر تا سه هفته پس از مصرف خونریزی قاعدگی یا خونریزی مورد انتظار نداشتید، تست بارداری انجام دهید. همچنین اگر پریود بیش از یک هفته از زمان معمول عقب افتاد، خونریزی بسیار سبک و غیرعادی بود یا دوباره رابطه بدون محافظت داشتید، تست و مشاوره را عقب نیندازید.

عوارض قرص اورژانسی کدام‌اند؟

عوارض معمولاً خفیف و گذرا هستند. تهوع، سردرد، سرگیجه، خستگی، حساسیت پستان، گرفتگی یا درد شکم، لکه‌بینی و جلو یا عقب افتادن پریود بعدی ممکن است رخ دهد.

مصرف مکرر می‌تواند بی‌نظمی قاعدگی را بیشتر کند، اما سازمان جهانی بهداشت برای تکرار قرص‌های اورژانسی خطر شناخته‌شده‌ای گزارش نکرده است. بااین‌حال این روش برای استفاده منظم طراحی نشده و روش‌های روتین معمولاً مؤثرتر و قابل‌پیش‌بینی‌ترند. ادعای «حداکثر سه یا چهار بار در سال» یک سقف علمی همگانی نیست.

چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟

درد شدید یا یک‌طرفه زیر شکم، غش یا ضعف شدید، درد شانه یا خونریزی غیرعادی و سنگین نیاز به ارزیابی فوری دارد. درد شدید زیر شکم در سه تا پنج هفته پس از مصرف، به‌ویژه همراه با تست مثبت یا عقب‌افتادن پریود، می‌تواند نشانه بارداری خارج رحم باشد.

اگر رابطه بدون رضایت بوده، فقط مسئله بارداری مطرح نیست. مراجعه زودهنگام می‌تواند دسترسی به مراقبت حمایتی، بررسی عفونت‌ها و پیشگیری پس از تماس با HIV را ممکن کند.

آیا در شیردهی یا بیماری‌های زمینه‌ای می‌توان قرص اورژانسی خورد؟

لوونورژسترل معمولاً در دوران شیردهی گزینه سازگارتری محسوب می‌شود. توصیه‌های مربوط به اولی‌پریستال و فاصله شیردهی میان برچسب‌های دارویی و راهنماها یکسان نیست؛ بنابراین نام دقیق محصول را به پزشک یا داروساز بگویید و از دستور همان فرآورده پیروی کنید.

برای بیشتر افراد منع مطلقی برای قرص‌های اورژانسی وجود ندارد، اما بیماری شدید کبدی، آسم شدید وابسته به کورتون خوراکی در مورد اولی‌پریستال، سابقه بارداری خارج رحم، جراحی‌های سوءجذبی و مصرف داروهای تداخل‌دار می‌توانند انتخاب روش را تغییر دهند. در این شرایط مشاوره سریع ارزش دارد، اما نباید باعث از دست رفتن پنجره زمانی شود.

جمع‌بندی قرص اورژانسی چیست؟

قرص اورژانسی هرچه زودتر مصرف شود بهتر عمل می‌کند، اما انتخاب درست به زمان رابطه، نوع قرص، وزن، داروهای هم‌زمان و امکان گذاشتن IUD مسی بستگی دارد. لوونورژسترل انتخاب رایجِ زودهنگام است، اولی‌پریستال تا پنج روز فرصت می‌دهد و IUD مسی مؤثرترین گزینه اورژانسی است.
برای بررسی موجودی و قیمت روز فرآورده مناسب می‌توانید درخواست را در داروخانه آنلاین داروباکس ثبت کنید؛ داروساز می‌تواند نام ماده مؤثره، دوز، تداخل‌ها و اقدام بعدی را بررسی کند. تأخیر نکنید، اما دارویی با نام یا دوز نامشخص هم مصرف نکنید.

پرسش‌های رایج درباره قرص اورژانسی چیست؟

از کجا بفهمیم قرص اورژانسی اثر کرده است؟

از روی علائم، لکه‌بینی یا زمان پریود نمی‌توان با قطعیت فهمید. تست بارداری در صورت نداشتن خونریزی مورد انتظار تا سه هفته، یا عقب‌افتادن بیش از یک هفته‌ای پریود، راه مطمئن‌تری است.

آیا قرص اورژانسی باعث ناباروری می‌شود؟

خیر. قرص‌های اورژانسی بازگشت باروری را به تأخیر نمی‌اندازند و شواهدی از ایجاد ناباروری در آینده وجود ندارد.

آیا می‌توان در یک چرخه دوباره قرص اورژانسی مصرف کرد؟

ممکن است دوباره نیاز ایجاد شود، چون یک دوز از رابطه‌های بعدی محافظت نمی‌کند. درباره تکرار اولی‌پریستال در همان چرخه، برچسب‌ها و راهنماها یکسان نیستند؛ انتخاب مناسب را با داروساز یا پزشک هماهنگ کنید و یک روش منظم در نظر بگیرید.

آیا لکه‌بینی بعد از قرص به معنی موفقیت است؟

خیر. لکه‌بینی یکی از عوارض احتمالی است و موفقیت یا شکست را ثابت نمی‌کند. در زمان مناسب تست بارداری انجام دهید.

آیا قرص اورژانسی را باید با غذا خورد؟

معمولاً می‌توان آن را با یا بدون غذا مصرف کرد. اگر مستعد تهوع هستید، یک غذای سبک ممکن است تحمل را بهتر کند؛ مصرف روتین داروی ضدتهوع برای همه لازم نیست.

منابع معتبر این راهنما کدام‌اند؟

• سازمان جهانی بهداشت: پیشگیری اورژانسی از بارداری
• سازمان جهانی بهداشت: وسایل داخل رحمی
• مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها: راهنمای بالینی پیشگیری اورژانسی
• راهنمای ۲۰۲۶ سازمان جهانی بهداشت برای گسترش گزینه‌های پیشگیری از بارداری
• برچسب رسمی FDA برای اولی‌پریستال استات