درباره بیماری خود ایمنی بیشتر بدانید

وقتی سیستم ایمنی بدن به اشتباه به جای مقابله با عوامل بیماری‌زا، سلول‌ها و بافت‌های سالم بدن را هدف قرار می‌دهد، بیماری‌های خودایمنی ایجاد می‌شوند. این بیماری‌ها می‌توانند قسمت‌های مختلف بدن را درگیر کنند و علائم متفاوتی داشته باشند. برای آشنایی بیشتر با بیماری‌های خودایمنی، علل، علائم و روش‌های کنترل آن تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

بیماری خود ایمنی چیست؟

سیستم ایمنی وظیفه دارد از بدن در برابر عوامل خارجی مانند باکتری‌ها و ویروس‌ها محافظت کند. در حالت طبیعی، سیستم ایمنی می‌تواند سلول‌های بدن را از عوامل بیگانه تشخیص دهد و تنها به مهاجمان خارجی حمله کند.

 بیماری‌های خودایمنی، این سیستم دچار اختلال شده و بخشی از بدن را به اشتباه به عنوان عامل بیگانه شناسایی می‌کند. در نتیجه سلول‌های ایمنی و پروتئین‌هایی مانند اتوآنتی‌بادی‌ها به بافت‌های سالم بدن حمله می‌کنند.</p>

برخی بیماری‌های خودایمنی تنها یک اندام را تحت تأثیر قرار می‌دهند. برای مثال، در دیابت نوع 1 سلول‌های تولیدکننده انسولین در پانکراس مورد حمله سیستم ایمنی قرار می‌گیرند. برخی بیماری‌های دیگر مانند لوپوس می‌توانند قسمت‌های مختلف بدن را درگیر کنند.

چرا سیستم ایمنی بدن به خود بدن حمله می‌کند؟

علت دقیق ایجاد بیماری‌های خودایمنی هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است. با این حال، پژوهشگران معتقدند عوامل مختلفی مانند ژنتیک، عوامل محیطی، برخی عفونت‌ها، تغییرات هورمونی و مواجهه با بعضی مواد شیمیایی ممکن است در ایجاد این بیماری‌ها نقش داشته باشند.

برخی افراد نیز به دلیل سابقه خانوادگی، استعداد بیشتری برای ابتلا به بیماری‌های خودایمنی دارند. البته وجود بیماری خودایمنی در یک عضو خانواده به این معنی نیست که سایر اعضای خانواده حتماً به همان بیماری مبتلا خواهند شد.

بعضی بیماری‌های خودایمنی در زنان شایع‌تر هستند و تغییرات هورمونی نیز ممکن است در این تفاوت نقش داشته باشد.

توجه: هنوز نمی‌توان یک علت مشخص را برای تمام بیماری‌های خودایمنی معرفی کرد و معمولا مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن‌ها نقش دارند.

شایع‌ترین انواع بیماری خود ایمنی

بیش از 80 نوع بیماری خودایمنی شناخته شده است. برخی از شایع‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

دیابت نوع 1

در دیابت نوع 1، سیستم ایمنی به سلول‌های تولیدکننده انسولین در پانکراس حمله می‌کند و آن‌ها را از بین می‌برد. در نتیجه بدن نمی‌تواند انسولین کافی تولید کند و سطح قند خون افزایش می‌یابد.

کنترل نکردن قند خون می‌تواند در طولانی‌مدت به اندام‌هایی مانند قلب، کلیه‌ها، چشم‌ها و اعصاب آسیب وارد کند.

آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است که بیشتر مفاصل را درگیر می‌کند. حمله سیستم ایمنی به بافت مفصل می‌تواند باعث ایجاد درد، تورم، گرمی و خشکی مفاصل شود.

• برخلاف استئوآرتریت که بیشتر با افزایش سن ارتباط دارد، آرتریت روماتوئید می‌تواند در سنین پایین‌تر نیز شروع شود.

پسوریازیس

پسوریازیس یک بیماری التهابی و خودایمنی است که باعث می‌شود سلول‌های پوست با سرعت بیشتری تولید شوند. در نتیجه لکه‌ها و پلاک‌های قرمز و پوسته‌دار روی پوست ایجاد می‌شوند.

در برخی افراد پسوریازیس می‌تواند مفاصل را نیز درگیر کند که به آن آرتریت پسوریاتیک گفته می‌شود.

مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس

در بیماری ام اس، سیستم ایمنی به غلاف میلین که از رشته‌های عصبی محافظت می‌کند آسیب می‌رساند. این آسیب می‌تواند انتقال پیام‌های عصبی بین مغز، نخاع و سایر قسمت‌های بدن را مختل کند.

علائم ام اس بسته به محل آسیب عصبی متفاوت است و می‌تواند شامل بی‌حسی، ضعف، اختلال تعادل و مشکلات حرکتی باشد.

پشتیبانی تخصصی داروباکس

کارشناسان ما 24/7 آماده پاسخگویی به سوالات و دریافت نسخه‌های شما هستند

تماس فوری واتساپ ارسال نسخه آنلاین

ارتباط از طریق پلتفرم‌های پیام‌رسان

واتساپ تلگرام

پاسخگویی 24 ساعته | 7 روز هفته

از دیگر بیماری‌های خودایمنی می‌توان به بیماری التهابی روده، بیماری آدیسون، بیماری گریوز، سندرم شوگرن، تیروئیدیت هاشیموتو، میاستنی گراویس، واسکولیت و بیماری سلیاک اشاره کرد.

بیماری خود ایمنی چشم

برخی بیماری‌های خودایمنی می‌توانند چشم و سیستم عصبی را نیز درگیر کنند. نورومیلیت اپتیکا یکی از این اختلالات است که عصب بینایی و نخاع را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علایم این بیماری می‌تواند شامل اختلال بینایی، درد چشم و مشکلات عصبی باشد و نیاز به تشخیص و درمان تخصصی دارد.

علائم بیماری خود ایمنی چیست؟

علائم بیماری‌های خودایمنی با توجه به نوع بیماری و اندامی که درگیر شده است متفاوت هستند. با این حال، برخی علائم در چندین بیماری خودایمنی مشترک‌اند:

• خستگی
• درد عضلات و مفاصل
• تورم و قرمزی
• تب خفیف
• مشکل در تمرکز
• بی‌حسی یا گزگز دست‌ها و پاها
• ریزش مو
• بثورات و تغییرات پوستی

هر بیماری خودایمنی علائم اختصاصی خود را نیز دارد. برای مثال، دیابت نوع 1 می‌تواند باعث تشنگی زیاد، تکرر ادرار، کاهش وزن و خستگی شود.

برخی بیماری‌های خودایمنی نیز دوره‌ای هستند؛ یعنی علائم ممکن است برای مدتی تشدید شده و سپس کاهش پیدا کنند.

راه مقابله با بیماری خود ایمنی

درمان بیماری‌های خودایمنی به نوع بیماری، شدت علائم و اندام درگیر بستگی دارد. بسیاری از این بیماری‌ها درمان قطعی ندارند، اما با استفاده از روش‌های مناسب می‌توان فعالیت بیماری را کنترل و علائم را کاهش داد.

برخی داروهای مورد استفاده شامل موارد زیر هستند:

• داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن
• کورتیکواستروئیدها در برخی شرایط
• داروهای تعدیل‌کننده یا سرکوب‌کننده سیستم ایمنی
• داروهای اختصاصی برای کنترل هر بیماری

در کنار درمان دارویی، داشتن تغذیه متعادل، فعالیت بدنی مناسب، خواب کافی و مدیریت استرس نیز می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا کمک کند.

البته نباید داروهای بیماری‌های خودایمنی را بدون نظر پزشک قطع یا جایگزین درمان‌های گیاهی و مکمل‌ها کرد.

طول عمر بیماران خود ایمنی

بسیاری از بیماری‌های خودایمنی با درمان مناسب قابل کنترل هستند و افراد مبتلا می‌توانند زندگی طولانی و فعال داشته باشند.

با این حال، پیش‌آگهی بیماری به نوع بیماری، شدت آن، اندام‌های درگیر و میزان پاسخ فرد به درمان بستگی دارد. تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم پزشکی می‌تواند در کنترل بیماری و جلوگیری از برخی عوارض اهمیت زیادی داشته باشد.

کلام پایانی

بیماری‌های خودایمنی زمانی ایجاد می‌شوند که سیستم ایمنی بدن به اشتباه سلول‌ها و بافت‌های سالم خود بدن را هدف قرار دهد. بیش از 80 نوع بیماری خودایمنی وجود دارد و هرکدام می‌توانند علائم و عوارض متفاوتی ایجاد کنند.

اگر علائمی مانند خستگی مداوم، درد و تورم مفاصل، مشکلات پوستی، ریزش مو، بی‌حسی یا سایر نشانه‌های غیرعادی را برای مدت طولانی تجربه می‌کنید، بهتر است برای بررسی دقیق علت به پزشک مراجعه کنید.

با تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و پیگیری منظم می‌توان بسیاری از بیماری‌های خودایمنی را کنترل کرد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.