پیشگیری اورژانسی با قرص LD یا HD؛ دوز درست و تفاوت با قرص اختصاصی

قرص LD و HD برای جلوگیری اورژانسی از بارداری؛ روش مصرف و تفاوت با لوونورژسترل
وقتی کاندوم پاره میشود یا رابطه بدون پیشگیری اتفاق میافتد، خیلیها بهدنبال راهی هستند که سریع و در دسترس باشد. در چنین شرایطی، علاوه بر قرصهای مخصوص پیشگیری اورژانسی، گاهی میتوان از بعضی قرصهای جلوگیری روزانه مثل LD و HD هم استفاده کرد. البته این دو قرص را نمیتوان بدون محاسبه دوز و بررسی ترکیبات، جایگزین یکدیگر دانست.
استفاده از قرصهای ترکیبی برای این منظور به روشی به نام «یوزپه» شناخته میشود. این روش در شرایطی که قرص اورژانسی اختصاصی در دسترس نباشد، میتواند یک گزینه جایگزین باشد؛ اما معمولاً انتخاب اول نیست، چون احتمال تهوع و استفراغ در آن بیشتر است و اثربخشی آن نیز از لوونورژسترل اختصاصی کمتر است.
روش یوزپه با قرص LD و HD چیست؟
روش یوزپه بر پایه مصرف مقدار مشخصی از دو هورمون، یعنی اتینیلاسترادیول و لوونورژسترل، در دو نوبت با فاصله ۱۲ ساعت است. برای انجام این روش باید ترکیب و مقدار هورمونهای موجود در قرص مشخص باشد؛ صرفاً دیدن عبارت LD یا HD روی بسته برای تعیین تعداد قرص کافی نیست.
در فرمولهای رایج زیر، مقدار هر نوبت برابر با ۱۰۰ میکروگرم اتینیلاسترادیول و ۰٫۵ میلیگرم لوونورژسترل است.
| نوع قرص ترکیبی | مقدار هورمون در هر قرص | نوبت اول | نوبت دوم |
|---|---|---|---|
| LD رایج | ۳۰ میکروگرم اتینیلاسترادیول + ۰٫۱۵ میلیگرم لوونورژسترل | ۴ قرص فعال | ۴ قرص فعال، ۱۲ ساعت بعد |
| HD رایج | ۵۰ میکروگرم اتینیلاسترادیول + ۰٫۲۵ میلیگرم لوونورژسترل | ۲ قرص فعال | ۲ قرص فعال، ۱۲ ساعت بعد |
این تعداد فقط برای فرآوردههایی معتبر است که ترکیب آنها دقیقاً با مقادیر جدول مطابقت داشته باشد. اگر روی بسته ترکیب دیگری درج شده، قرصها چندفازی هستند یا درباره فعالبودن قرصها مطمئن نیستید، تعداد را حدس نزنید و از داروساز کمک بگیرید.
بهتر است نوبت اول هرچه زودتر پس از رابطه بدون محافظت مصرف شود. قرصهای اورژانسی باید در کوتاهترین زمان ممکن استفاده شوند؛ بسته به نوع روش، بازه کاربرد میتواند تا ۱۲۰ ساعت پس از رابطه باشد، اما اثربخشی با گذشت زمان تغییر میکند. روش یوزپه بهاندازه برخی گزینههای دیگر مؤثر نیست و اگر بیش از ۷۲ ساعت گذشته باشد، بهتر است همان روز درباره گزینههای مناسبتر با پزشک یا ماما مشورت کنید.
قرص LD و HD چه تفاوتی با قرص اورژانسی دارند؟
LD و HD معمولاً برای پیشگیری روزانه از بارداری تولید میشوند، اما در روش یوزپه از دوز مشخصی از آنها برای پیشگیری پس از رابطه استفاده میشود. در مقابل، قرصهای اختصاصی اورژانسی از ابتدا برای همین کاربرد طراحی شدهاند.
| ویژگی | روش یوزپه با LD یا HD | لوونورژسترل اختصاصی |
|---|---|---|
| ترکیب هورمونی | اتینیلاسترادیول و لوونورژسترل | فقط لوونورژسترل |
| شیوه رایج مصرف | دو نوبت با فاصله ۱۲ ساعت | معمولاً ۱٫۵ میلیگرم یکجا؛ گاهی دو قرص ۰٫۷۵ میلیگرمی |
| اثربخشی | کمتر از لوونورژسترل اختصاصی | معمولاً بیشتر از روش یوزپه |
| تهوع و استفراغ | احتمال بیشتر | احتمال کمتر |
| جایگاه مصرف | گزینه جایگزین در شرایط مناسب | معمولاً انتخاب ترجیحی در صورت دسترسی |
در مجموع، اگر قرص اختصاصی لوونورژسترل در دسترس باشد و برای شرایط شما مناسب باشد، معمولاً انتخاب سادهتر و مؤثرتری است. البته نوع روش مناسب به زمان رابطه، داروهای مصرفی و شرایط پزشکی فرد هم بستگی دارد.
قرص اورژانسی را تا چه زمانی پس از رابطه میتوان مصرف کرد؟
هرچه پیشگیری اورژانسی زودتر انجام شود، بهتر است. لوونورژسترل و روش یوزپه باید در اولین فرصت مصرف شوند. بعضی روشهای دیگر، مانند اولیپریستال استات و آییودی مسی، در بازه زمانی تا پنج روز پس از رابطه نیز کاربرد دارند.
آییودی مسی مؤثرترین روش پیشگیری اورژانسی شناخته میشود و برای قرار دادن آن باید به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کرد. اگر زمان زیادی از رابطه گذشته است یا احتمال میدهید قرص برای شما انتخاب مناسبی نباشد، بهتر است منتظر نمانید و سریع راهنمایی تخصصی بگیرید.
اگر بعد از مصرف قرص استفراغ کنیم چه باید کرد؟
استفراغ زودهنگام ممکن است جذب دارو را مختل کند. اگر تا دو ساعت پس از مصرف قرص استفراغ کردید، معمولاً لازم است همان دوز تکرار شود. برخی راهنماها بازه سهساعته را در نظر میگیرند؛ بنابراین، اگر استفراغ بین دو تا سه ساعت رخ داد یا ادامه داشت، برای تصمیم دقیق با داروساز یا پزشک تماس بگیرید.
از آنجا که تهوع با روش یوزپه بیشتر دیده میشود، اگر سابقه تهوع شدید دارید، میتوانید پیش از مصرف درباره راههای کنترل آن با داروساز مشورت کنید. داروی ضدتهوع را نیز بدون بررسی تداخلات و شرایط پزشکی خودسرانه انتخاب نکنید.
اگر نوبت دوم قرص LD یا HD را در ساعت تعیینشده فراموش کردید، بهمحض یادآوری از داروساز راهنمایی بگیرید. دوز را دو برابر نکنید و کل دوره را از ابتدا تکرار نکنید، مگر اینکه متخصص توصیه کرده باشد.
بعد از مصرف قرص اورژانسی چه نکاتی را رعایت کنیم؟
قرص اورژانسی از رابطههای بدون محافظت بعدی جلوگیری قابل اتکایی نمیکند. بنابراین، اگر پس از مصرف دوباره رابطه پرخطر رخ داد، ممکن است به ارزیابی و اقدام مجدد نیاز داشته باشید.
چند نکته کاربردی:
- زمان رابطه و زمان مصرف هر دو نوبت را یادداشت کنید.
- تا زمانی که روش منظم پیشگیری مؤثر شود، از کاندوم استفاده کنید یا از رابطه پرخطر خودداری کنید.
- پس از روش یوزپه یا لوونورژسترل، معمولاً میتوان روش هورمونی منظم را بلافاصله شروع یا از سر گرفت؛ مدت استفاده از کاندوم به روش انتخابی بستگی دارد و اغلب هفت روز است.
- اگر تا سه هفته پس از رابطه پرخطر خونریزی مورد انتظار رخ نداد، تست بارداری انجام دهید.
- اگر قاعدگی بیش از یک هفته از زمان مورد انتظار عقب افتاد، تست بارداری را در نظر بگیرید.
قرص اورژانسی همچنین در برابر عفونتهای مقاربتی محافظت ایجاد نمیکند.
چه کسانی باید درباره انتخاب روش اورژانسی بیشتر دقت کنند؟
اگر داروهایی مصرف میکنید که بر آنزیمهای کبدی اثر میگذارند، از جمله برخی داروهای ضدتشنج، ریفامپین یا فرآورده علف چای، حتماً موضوع را به پزشک یا داروساز بگویید؛ این داروها ممکن است اثربخشی بعضی روشهای هورمونی را کاهش دهند.
در افرادی با شاخص توده بدنی بالاتر نیز ممکن است اثربخشی قرصهای اورژانسی کاهش پیدا کند، اما این موضوع به معنای بیفایدهبودن آنها نیست. در چنین شرایطی، بررسی گزینههایی مانند آییودی مسی میتواند مفید باشد.
اگر احتمال بارداری از قبل وجود دارد، باید بدانید که قرص اورژانسی برای خاتمه بارداری نیست و بارداری شکلگرفته را متوقف نمیکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
درد شدید یا یکطرفه زیر شکم، غش، سرگیجه شدید، درد شانه همراه با درد شکم یا خونریزی بسیار شدید نیازمند ارزیابی فوری است. این علائم ممکن است علل مختلفی داشته باشند و در صورت احتمال بارداری، بررسی بارداری خارجرحمی نیز اهمیت دارد.
اگر تست بارداری مثبت شد یا قاعدگی بهطور قابلتوجهی عقب افتاد، با پزشک یا ماما تماس بگیرید. هیچ روش اورژانسی احتمال بارداری را به صفر نمیرساند.
پرسشهای رایج درباره مصرف LD و HD
آیا یک یا دو قرص LD برای پیشگیری اورژانسی کافی است؟
در فرمول رایج LD که هر قرص آن حاوی ۳۰ میکروگرم اتینیلاسترادیول و ۰٫۱۵ میلیگرم لوونورژسترل است، هر نوبت شامل چهار قرص فعال است. نوبت دوم نیز ۱۲ ساعت بعد مصرف میشود. اگر ترکیب محصول شما متفاوت است، این تعداد را به آن تعمیم ندهید.
آیا میتوان نوبت دوم را حذف کرد؟
نوبت دوم بخشی از رژیم استاندارد یوزپه است. حذف آن ممکن است اثربخشی روش را کاهش دهد؛ اگر زمان مصرف را از دست دادهاید، برای تعیین اقدام مناسب از داروساز یا پزشک راهنمایی بگیرید.
آیا قرص اورژانسی باعث ناباروری میشود؟
شواهد معتبر نشان نمیدهند که قرصهای اورژانسی باعث ناباروری آینده شوند. بااینحال، استفاده مکرر میتواند بینظمی قاعدگی را بیشتر کند و بهتر است در صورت نیاز مکرر، روش منظم پیشگیری انتخاب شود.
آیا خونریزی پس از مصرف یعنی قرص حتماً اثر کرده است؟
خیر. لکهبینی یا خونریزی پس از مصرف میتواند ناشی از تغییرات هورمونی باشد و موفقیت پیشگیری را قطعی نمیکند. در صورت تأخیر قاعدگی یا گذشت سه هفته از رابطه پرخطر، تست بارداری انجام دهید.
قیمت و موجودی قرصهای پیشگیری اورژانسی
برای استعلام قیمت و موجودی، میتوانید درخواست خود را در داروخانه آنلاین داروباکس ثبت کنید. داروخانه پس از بررسی، قیمت روز و امکان تهیه محصول را اعلام میکند. پیش از مصرف، نام ماده مؤثره، مقدار آن و دستور روی بسته را بررسی کنید و در صورت تردید از داروساز کمک بگیرید.
جمعبندی
روش یوزپه با قرص های LD یا HD میتواند در شرایط مشخص، جایگزینی برای قرص اختصاصی اورژانسی باشد؛ اما به دلیل اثربخشی کمتر و احتمال بیشتر تهوع و استفراغ، معمولاً گزینه اول نیست. تعداد قرصها باید بر اساس ترکیب دقیق فرآورده تعیین شود و در فرمولهای رایج، نوبت دوم ۱۲ ساعت پس از نوبت اول مصرف میشود.

